Monday, 01 June 2020|دوشنبه، 12 خرداد، 1399|يا قاضي الحاجات|افراد آنلاین: 28 نفر

مروری بر گذشته

آشنایی با مهم‌ترین جشن‌های ایران باستان

تاریخ انتشار: يکشنبه، 21 بهمن، 1397 فرهنگ و هنر ، مناسبت های ایرانی و خارجی
+ A -

در فرهنگ ایرانیان باستان، علت آفرینش انسان را رواج نیکی می‌دانستند. این نیکی مختص زمین نبود و تمام کاینات را در بر می‌گرفت. انسان برای انجام این وظیفه سنگین، باید دائما بر ضد پلیدی و نیروهای آن در تلاش باشد و برای رسیدن به ابدیت باید از گذرگاه این جهان عبور کند. در این گذرگاه، نیرو‌های اهریمنی مانع راه انسان اند. ابزار و سلاح انسان در جنگ با اهریمن، پارسایی و شادمانی ست.

از احتیاجات هر مبارز، علاوه بر بدن ورزیده، روان نیرومند است. جشن‌هایی که در طول سال برگزار می‌شد راهی برای دستیابی به روحی قوی، با ایمان، شاداب و سالم بودند. مردم با شرکت در این جشن‌ها خستگی را از روان‌شان دور می‌کردند و به آن شادابی و تازگی می‌بخشیدند. از اصول این جشن‌ها انجام ستایش و پرستش با سرور و شادمانی بود.

واژه جشن در اوستایی یسن خوانده می‌شود. این واژه اوستایی به معنی ستایش و پرستش است. هدف از برگزاری جشن‌ها در ایران باستان، ایجاد روحیه اتحاد، تمرکزِ نیرو و نزدیکی افراد به هم بوده است. جشن‌های باستان انواع زیادی داشتند که با هم آنها را بررسی می‌کنیم.

جشن نوروز

در قدیم نوروز به دو بخش تقسیم می‌شد.

  • نوروز کوچک که اولین روز فروردین‌ماه بود. پنج روز اول فروردین، جشن حالتی همگانی داشت و به نوروز همگانی هم مشهور بود.
  • نوروز بزرگ که از از ششم فروردین شروع می‌شد. در تقویم ایران باستان، ششمین روز از هر ماه را خردادروز می‌نامیدند. این روز منسوب به فرشته موکل آب، خردادامشاسپند بود. به باور زرتشتی‌ها در این روز میلاد زرتشت اتفاق افتاده است. در زمان ساسانیان این روز اهمیت و تقدس خاصی داشت.

از اعتقادات پیشینیان این بود که سرنوشت انسان و جهان در سال پیش رو، در نوروز تعیین می‌شود. از دیگر اعتقادات این بود که ارواح درگذشتگان به خانه‌هایشان بازمی‌گردند؛ بنابراین برای آنها سفره‌های رنگین پهن می‌کردند. می‌گویند که در ابتدا این سفره به هفت شین معروف بوده و شامل: شمع، شیرینی، شراب، شیر، شربت، شکر و شانه بوده؛ و بعد از ورود اسلام با تحریم شراب به هفت سین تغییر یافته است.

جشن شب یلدا

شب یلدا یا شب چله یکی از جشن‌ها مهم است که از زمان ایرانیان باستان تا به حال ادامه دارد. تاریخ شب یلدا را تا هفت هزار سال تخمین می‌زنند. در این تاریخچه شب یلدا، شب تولد خورشید است و پیروزی میترا بر اهریمن و تاریکی را جشن می‌گرفته‌اند. این روایت از آنجا نشات گرفته که یلدا بلندترین شب سال است و بعد از آن روز‌ها رو به بلندی می‌روند. شب یلدا در نقاط دیگر جهان هم به نحوه‌های متفاوتی جشن گرفته می‌شود.

آداب و رسوم شب یلدا هنوز برپاست. به این مناسبت مردم در شب یلدا سفره می‌اندازند. میوه‌های قرمز، مانند هندوانه و انار جز اصلی سفره اند. آجیل و تنقلات هم از دیگر اجزا اند . این میوه‌ و خوراکی‌ها نماد برکت، فراوانی و باروری اند. از آداب و رسوم شب یلدا جمع شدن فامیل در خانه بزرگان خانواده و قصه‌خوانی ست. فال حافظ و شاهنامه‌خوانی هم قسمتی دیگر از رسوم شب یلدا ست.

شب یلدا کاملا با فرهنگ ایرانی مانوس است. در هر جایی از ایران رسوم محلی و مخصوص به خود را در شب یلدا به جا می‌آورند. نشانه دیگرِ اهمیت یلدا در فرهنگ ایرانی، حضور شب یلدا در شعر و ادبیات است. در علم نجوم شب یلدا، مصادف با زمان انقلاب زمستانی زمین است. در واقع از نظر علمی، علت طولانی‌تر شدن روزها و کوتاه‌تر شدن شب‌ها انحراف محور زمین است.

جشن‌های ماهانه

در زمان ساسانیان و قبل از آن، روز‌های هر ماه، هر کدام اسمی خاص داشتند. نام ماه‌های دوازده‌گانه از اسم همین روز‌ها برداشته شده است. مثلا روز نوزدهم هر ماه فروردین‌روز نامیده می‌شد؛ ماه اول سال هم فروردین‌ماه بود. پس در روز نوزدهم از ماه اول، جشن فروردینگان یا فردوگ برگزار می‌شد. به همین ترتیب ۱۲ روز از سال به خاطر یکسان بودنِ نام روز و ماه، جشن ماهانه برگزار می‌شد.

جشن‌های گاهنبار

در کتاب زند اوستا از زرتشت نقل شده است که خداوند، عالم را در شش گاهنبار آفرید. در گذشته این شش گاهنبار را جشن می‌گرفتند. هریک از این جشن‌ها پنج روز طول می‌کشیده و روز آخر مهمترین روز جشن بوده است. در این روز همه باید به اندازه توانایی‌شان انفاق می‌کردند.

جشن‌های شش‌گانه گاهنبار به ترتیب زیر بوده:

  • گاهنبار میدیوزرم، روز پانزدهم اردیبهشت، به مناسبت آفریدن آسمان برگزار می‌شد.
  • گاهنبار میدیوشـم، روز پانزدهم تیرماه، به مناسبت آفریدن آب برگزار می‌شد.
  • گاهنبار پـتیه‌شـهیم، روز سی‌ام شهریورماه، به مناسبت آفریدن زمین برگزار می‌شد.
  • گاهنبار ایاسرم، روز سی‌ام مهر ماه، به مناسبت آفریدن گیاهان برگزار می‌شد.
  • گاهنبار میدیارم، بیستم دی ماه، به مناسبت آفریدن جانوران برگزار می‌شد.
  • گاهنبار همسپثمیدیه، در آخرین روز سال، به مناسبت آفریدن انسان برگزار می‌شد.

جشن‌های آتش

بعضی از جشن‌های آریایی با برپایی آتش آغاز می‌شد. این جشن‌ها در میان اقوام هند و ایرانی، هندو و اروپایی، رومی‌ها و یونانی‌ها مرسوم بوده. در باور زرتشتیان روشنی، آتش و آفتاب، تجلی اهورامزدا ست. جشن سده و چهارشنبه سوری از جشن‌های آتش هستند که هنوز رواج دارند. جشن‌های ماهانه آذرگان و شهریورگان هم از جشن‌های قدیمی آتش بوده‌اند.

جشن سده

این جشن به مناسبت پیدایش آتش برگزار می‌شود. در دورانی که این جشن پا گرفته؛ ایرانی‌ها سال را به دو فصل تقسیم می‌کردند. تابستان بزرگ که از آغاز فروردین تا پایان مهر بود؛ و زمستان بزرگ که از آبان تا آخر اسفند ادامه داشت. جشن سده، صد روز بعد از آغاز زمستان برگزار می‌شد. یعنی ۱۰ بهمن ماه. در واقع زمانی که اوج سرمای زمستان تمام شده بود. سده این معنا را داشت که توان و نیروی اهریمن رو به زوال رفته است. در این جشن آتش را که نماد اهورامزدا ست برپا می‌کنند تا نیرو‌های اهریمنی ضعیف و نابود شود. جمع‌آوری هیزم برای این جشن فریضه‌ای دینی بوده است. در این جشن جانوران موذی و زیان آور را که نماد اهریمن بوده‌اند را در آتش می‌انداخته‌اند.

جشن سوری (چهارشنبه سوری)

جشن سوری یک رسم قدیمی ‌ست که در پایان سال گرفته می‌شد. این جشن به مناسبت آغاز جشن فروردگان یا همان جشن گاهنبار همسپثمیدیه گرفته می‌شد. اعتقاد بر این بوده که در جشن فروردگان فروهر‌ها یا ارواح مردگان به مدت ده روز از آسمان به سرزمین و خانه‌هایشان بازمی‌گردند و میان بازماندگان زندگی می‌کنند. در روز سوری بر سر بام‌ها و مکان‌های مشخص آتش روشن می‌کردند. این آتش راهنمای ارواح بوده که خانه‌هایشان را پیدا کنند.
چهارشنبه سوری که امروزه در چهارشنبه آخر سال برگزار می‌شود؛ قبلا از ورود اعراب روز مشخصی نداشت. در قدیم تقسیمات ماه به صورت روز شمار بوده و ایرانی‌ها از هفته استفاده نمی‌کردند. هفته و ترتیب روز‌ها با ورود اعراب به ایران رواج یافته است.

دیگر جشن‌های باستانی ایران

خلاصه‌ای از جشن‌ های باستانی ایران در جدول زیر قابل مشاهده است.

این تحقیق درباره‌ی جشن های ایران باستان بسیار خلاصه بود. شرح در این زمینه زیاد است و نیازمند مطلب بلندبالایی در حد مقاله جشن های ‌ایران باستان است.

لینک کوتاه مطلب:

 ارسال به دوست

نام شما:

ایمیل دوست شما:

ارسال نظر

نظر خود را درباره این مطلب بنویسید ...

گیشه روزنامه

سینما، هنرمندان و ورزشکاران

اولین گفتگو با حدیث چهره پرداز، معشوقه جوادی در بچه مهندساولین گفتگو با حدیث چهره پرداز، معشوقه جوادی در بچه مهندسادامه سریال پایتخت ۶ لغو شد؟ادامه سریال پایتخت ۶ لغو شد؟تصاویر جدید هنرمندان و بازیگران مشهور ایرانی در اینستاگرام (291)تصاویر جدید هنرمندان و بازیگران مشهور ایرانی در اینستاگرام (291)اسکورت عجیب بهنوش بختیاری با 6 موتور در خیابان!اسکورت عجیب بهنوش بختیاری با 6 موتور در خیابان!نقش حضرت موسی به کدام بازیگر می‌رسد؟نقش حضرت موسی به کدام بازیگر می‌رسد؟نقشی که نوید محمدزاده دوست دارد بازی کندنقشی که نوید محمدزاده دوست دارد بازی کندامیر آقایی: نگذاشتند در سریال ترکی حریم سلطان بازی کنم!امیر آقایی: نگذاشتند در سریال ترکی حریم سلطان بازی کنم!هنرمندان سرشناسی که بر اثر کرونا درگذشتندهنرمندان سرشناسی که بر اثر کرونا درگذشتندواکنش شیلا خداداد به انتقادهاواکنش شیلا خداداد به انتقادهاگریم متفاوت نوید محمدزاده در فیلم تفریق + عکسگریم متفاوت نوید محمدزاده در فیلم تفریق + عکسمعرفی سریال عاشقانه تو در بزن با بازی هانده آرچل و کرم بورسینمعرفی سریال عاشقانه تو در بزن با بازی هانده آرچل و کرم بورسینتاریخ آغاز فصل دوم سریال هم گناه اعلام شدتاریخ آغاز فصل دوم سریال هم گناه اعلام شدیادداشت تند تهیه کننده مهمانخانه ماه نو علیه مهناز افشار!یادداشت تند تهیه کننده مهمانخانه ماه نو علیه مهناز افشار!بهاره رهنما و یک برنامه خوشمزه با زنان ایرانیبهاره رهنما و یک برنامه خوشمزه با زنان ایرانیداستان «شهرزاد»؛ چگونه همه اشتباه فکر می‌کردند؟داستان «شهرزاد»؛ چگونه همه اشتباه فکر می‌کردند؟محمدعلی کشاورز به آی‌سی‌یو منتقل شدمحمدعلی کشاورز به آی‌سی‌یو منتقل شدسعید آقاخانی از شوخی های سریال نون.خ می گویدسعید آقاخانی از شوخی های سریال نون.خ می گویدمادر شدن سینم کوبال را پیش مادر شوهرش عزیزتر کرده!مادر شدن سینم کوبال را پیش مادر شوهرش عزیزتر کرده!صدیقه کیانفر بازیگر تلویزیون درگذشت + علت مرگصدیقه کیانفر بازیگر تلویزیون درگذشت + علت مرگجکی چان در کنار مردم هندوستانجکی چان در کنار مردم هندوستانآخرین خبر از وضعیت جسمی محمدعلی کشاورزآخرین خبر از وضعیت جسمی محمدعلی کشاورزخبر وزیر ارشاد از بازگشایی سینما، کنسرت و تئاترخبر وزیر ارشاد از بازگشایی سینما، کنسرت و تئاترمحمدعلی کشاورز در بستر بیماریمحمدعلی کشاورز در بستر بیماریبچه مهندس خواننده شد/ اولین تک آهنگ روزبه حصاریبچه مهندس خواننده شد/ اولین تک آهنگ روزبه حصاریتصاویر جدید هنرمندان و بازیگران مشهور ایرانی در اینستاگرام (290)تصاویر جدید هنرمندان و بازیگران مشهور ایرانی در اینستاگرام (290)
سیروس مشفقی مشهور به شاعر روستا درگذشتسیروس مشفقی مشهور به شاعر روستا درگذشتلیدی گاگا راننده کامیون شدلیدی گاگا راننده کامیون شدخیابانی که بدون هیچ مخالفتی به نام شجریان شدخیابانی که بدون هیچ مخالفتی به نام شجریان شدلو رفتن ماجرای اعتیاد علی لهراسبی در دورهمی!لو رفتن ماجرای اعتیاد علی لهراسبی در دورهمی!امیر تتلو از دنیای موسیقی خداحافظی کردامیر تتلو از دنیای موسیقی خداحافظی کردسامان جلیلی از موسیقی خداحافظی کردسامان جلیلی از موسیقی خداحافظی کردمعرفی تاثیرگذارترین سلبریتی در شبکه‌های اجتماعیمعرفی تاثیرگذارترین سلبریتی در شبکه‌های اجتماعیاولین قدم جدی کان یلدیریم و حادیثه برای ازدواج!اولین قدم جدی کان یلدیریم و حادیثه برای ازدواج!بریتنی اسپیرز به دنیای موسیقی بازمی‌گرددبریتنی اسپیرز به دنیای موسیقی بازمی‌گرددنسیم مقصودلو خواهر امیر تتلو به جرم خوانندگی بازداشت شدنسیم مقصودلو خواهر امیر تتلو به جرم خوانندگی بازداشت شداز اعتراف کندال جنر به بیماری اختلال اضطراب تا جریمه سنگین بابت کلاهبرداری!از اعتراف کندال جنر به بیماری اختلال اضطراب تا جریمه سنگین بابت کلاهبرداری!ریحانا، خواننده ای که پولش از پارو بالا می‌رود!ریحانا، خواننده ای که پولش از پارو بالا می‌رود!اعتراض شدید همسر فرهاد به بنیامین بهادریاعتراض شدید همسر فرهاد به بنیامین بهادریدیلان پولت، عکاس مشهور ترک اعتراف کرد پدرم مادرم را کشت!دیلان پولت، عکاس مشهور ترک اعتراف کرد پدرم مادرم را کشت!درخواست مبلغ 40 هزار دلار توسط پروفسور سمیعی از خانواده بهنام صفوی!درخواست مبلغ 40 هزار دلار توسط پروفسور سمیعی از خانواده بهنام صفوی!کنایه تند کاوه آفاق به محسن چاوشیکنایه تند کاوه آفاق به محسن چاوشیانتشار آلبوم سالار عقیلی پس از ۱۹ سالانتشار آلبوم سالار عقیلی پس از ۱۹ سالاطلاعات شخصی مدونا و لیدی گاگا لو رفتاطلاعات شخصی مدونا و لیدی گاگا لو رفتحمله تند و تیز مانی رهنما به محسن چاوشی!حمله تند و تیز مانی رهنما به محسن چاوشی!واکنش کیهان به درگیری چاوشی و ابی/ همسر خواننده فراری عصبانی شد!واکنش کیهان به درگیری چاوشی و ابی/ همسر خواننده فراری عصبانی شد!جدال لفظی محسن چاوشی با همسر ابی + عکسجدال لفظی محسن چاوشی با همسر ابی + عکسمدونا خواننده معروف: بدن من ضد ویروس است!مدونا خواننده معروف: بدن من ضد ویروس است!نیک بلیکسکی، خواننده رپ شبانه به قتل رسیدنیک بلیکسکی، خواننده رپ شبانه به قتل رسیدسرنوشت شکایت شجریان از تلویزیون چه شد؟سرنوشت شکایت شجریان از تلویزیون چه شد؟پویان مختاری؛ گرداننده سایت شرط بندی حضرات بت دستگیر شدپویان مختاری؛ گرداننده سایت شرط بندی حضرات بت دستگیر شد
علیرضا جاپلقی پارکورکار اینستاگرامی دستگیر شدعلیرضا جاپلقی پارکورکار اینستاگرامی دستگیر شدشوخی علی کریمی با عشق جواد کاظمیان و مونیکا بلوچی + عکسشوخی علی کریمی با عشق جواد کاظمیان و مونیکا بلوچی + عکسهدیه روز مادر به سبک کریستیانو رونالدو: یک دستگاه مرسدس بنزهدیه روز مادر به سبک کریستیانو رونالدو: یک دستگاه مرسدس بنزافشای رابطه جنجالی رونالدو و کیم کارداشیان + عکسافشای رابطه جنجالی رونالدو و کیم کارداشیان + عکسقرنطینه فوق لاکچری کریستیانو رونالدو + عکسقرنطینه فوق لاکچری کریستیانو رونالدو + عکسمزدک میرزایی دلیل مهاجرتش از ایران را اعلام کردمزدک میرزایی دلیل مهاجرتش از ایران را اعلام کردمسعود اوزیل، از هیجان به دنیا آمدن دخترش تا هدیه فوق العاده گران قیمت به همسرش!مسعود اوزیل، از هیجان به دنیا آمدن دخترش تا هدیه فوق العاده گران قیمت به همسرش!واکنش طارمی به استندآپ مهران مدیری درباره رابطه‌اش با سحر قریشیواکنش طارمی به استندآپ مهران مدیری درباره رابطه‌اش با سحر قریشیواکنش مهدی طارمی به انتشار تصاویر خصوصی و رفتار برنامه‌های تلویزیونی + عکسواکنش مهدی طارمی به انتشار تصاویر خصوصی و رفتار برنامه‌های تلویزیونی + عکسکشف حجاب کیمیا علیزاده در یادبود کشته‌شدگان ۷۳۷ بیشترکشف حجاب کیمیا علیزاده در یادبود کشته‌شدگان ۷۳۷ بیشترشهره بیات کشف حجاب کرد و پناهنده شد + پدرش چه گفت؟شهره بیات کشف حجاب کرد و پناهنده شد + پدرش چه گفت؟کریستیانو رونالدو و ورود به دنیای هنرکریستیانو رونالدو و ورود به دنیای هنرآپارتمان رویایی رونالدو در ایتالیا + عکسآپارتمان رویایی رونالدو در ایتالیا + عکسمهدی قائدی؛ غول کوچولوی فوتبال ایرانمهدی قائدی؛ غول کوچولوی فوتبال ایرانهالک ایرانی در برابر هالک برزیلی؛ سجاد غریبی برای اولین مبارزه خود وارد رینگ می‌شودهالک ایرانی در برابر هالک برزیلی؛ سجاد غریبی برای اولین مبارزه خود وارد رینگ می‌شوددیوید بکهام بازیگر شد/حضور در سریال خانواده مدرندیوید بکهام بازیگر شد/حضور در سریال خانواده مدرنانطباق DNA کریستیانو رونالدو با اسناد رسوایی لاس وگاس و اعتراف او به تجاوزانطباق DNA کریستیانو رونالدو با اسناد رسوایی لاس وگاس و اعتراف او به تجاوزجنجال عکس‌های فوتبالیست و مدل معروف/محمد صلاح زیر تیغ انتقاد!جنجال عکس‌های فوتبالیست و مدل معروف/محمد صلاح زیر تیغ انتقاد!خشن ترین و خونین ترین ورزش های رزمی مدرن | قسمت دومخشن ترین و خونین ترین ورزش های رزمی مدرن | قسمت دومخشن ترین و خونین ترین ورزش های رزمی مدرن | قسمت اولخشن ترین و خونین ترین ورزش های رزمی مدرن | قسمت اولروزی که جکی چان از بروس لی کتک خوردروزی که جکی چان از بروس لی کتک خوردسیاوش یزدانی؛ غوره نشده، مویز هم نمی‌شوی!سیاوش یزدانی؛ غوره نشده، مویز هم نمی‌شوی!او حسن یزدانی است؛ مردِ مردانِ مرداو حسن یزدانی است؛ مردِ مردانِ مردپوپک بسامی، اولین دختر وزنه‌بردار ایران در رقابت‌های جهانی تایلندپوپک بسامی، اولین دختر وزنه‌بردار ایران در رقابت‌های جهانی تایلندهادی چوپان؛ شگفتی بزرگ مسترالمپیای ۲۰۱۹هادی چوپان؛ شگفتی بزرگ مسترالمپیای ۲۰۱۹