ads
Monday, 06 February 2023|دوشنبه، 17 بهمن، 1401|يا قاضي الحاجات|افراد آنلاین: 9 نفر

مروری بر گذشته

حضرت رقیه (س) چگونه به شهادت رسید؟

تاریخ انتشار: چهارشنبه، 12 مرداد، 1401 مذهبی ، زندگینامه بزرگان دینی
+ A -

دختر ۳ ساله امام حسین (ع)، حضرت رقیه (س)، پس از تحمل سختی‌های اسارت، در آغازین روزهای ماه صفر به شهادت رسیدند.

حضرت رقیه (س)، دختر امام حسین (ع)، در واقعه عاشورا حضور داشتند. ایشان پس از روز دهم محرم، همراه با دیگر اسیران کربلا، توسط سپاه یزید به شام برده شدند و پس تحمل سختی های فراوان، در آغازین روزهای ماه صفر به شهادت رسیدند.

مادر حضرت رقیه (س)

مادر حضرت رقیه (س) از بانوان بزرگ و با فضیلت اسلام به شمار می‌آید. بنا به گفته شیخ مفید در کتاب الارشاد، کنیه ایشان بنت طلحه است. بر اساس نوشته‏‌های بعضی کتاب‏‌های تاریخی، نام مادر حضرت رقیه (س)، امّ اسحاق است که پیش‏تر همسر امام حسن مجتبی (ع) بوده و پس از شهادت ایشان، به وصیت امام حسن (ع) به عقد امام حسین (ع) درآمده است.

در رابطه با تاریخ ولادت ایشان در منابع مختلف، سخنی به میان نیامده است. نام مادر حضرت رقیه (س) در بعضی کتاب‌ها، ام جعفر قضاعیّه آمده است، ولی دلیل محکمی در این‌باره وجود ندارد. هم چنین در کتاب معالی السبطین، مادر حضرت رقیه (س)، دختر یزدگرد سوم پادشاه ایرانی معرفی شده است که در حمله مسلمانان به ایران اسیر شده بود و به ازدواج امام حسین (س) درآمد.

اثبات وجود حضرت رقیه (س)

بعضی از مورخین درباره وجود تاریخی حضرت رقیه(س) سعی در شبهه پراکنی دارند، اما نام حضرت رقیه (س) در میان فرزندان امام حسین (ع) در کتاب ها و متون قدیمی آورده شده که در یکی از منابع، سلیمان بن ابراهیم قندوزی حنفی در کتاب خود به نام ینابیع الموّده، این‌چنین می‌گوید: «و من کلام له عند وداعه مع اهله:اللهم انک شاهد علی هولاء القوم الملاعین انهم عمدوا ان لا یبقون من ذریه رسولک ثم نادی: یا ام کلثوم سلام الله علیها !ویا سکینه سلام الله علیها! ویارقیه سلام الله علیها! ویا زینب سلام الله علیها!یا اهل بیتی علیکن منی السلام»

این چنین متونی در منابع بسیار به چشم می‌خورد که در آن نام حضرت رقیه (س) وجود دارد و علاوه بر این، معجزات و کرامات فراوان این دختر ۳ ساله امام حسین (ع)، دلیلی محکم بر اثبات وجود ایشان است که در پایان این مطلب، نمونه ای از این کرامات را بخوانید.

اصل وجود دختری چهار ساله برای امام حسین (ع) در منابع شیعی آمده است که در کتاب کامل بهائی نوشته علاء الدین طبری (قرن ششم هجری) قصه دختری چهار ساله که در ماجرای اسارت در خرابه شام در کنار سر بریده پدر به شهادت رسیده، آورده شده است.

در آن عصر به دلیل اندک بودن امکان نگارش و تعدد فرزندان امامان، و هم‌چنین اختناق حکومت بنی‌امیه که سیره نویسان را در کنترل خود داشته اند، موجب شده که بسیاری از ماجراهای زندگی امامان در پشت پرده باقی بماند. گاهی نیز بر اثر هم نام بودن چند شخص در یک خاندان، موجبات اشتباه در تاریخ فراهم شده و همین مطلب امر را بر تاریخ نویسان اندک آن عصر، با امکانات محدودی که داشتند مشکل کرده است.

گاهی بعضی دختران دو نام داشته‌اند و به همین احتمال حضرت رقیه (س) را فاطمه صغری (س) می‌خواندند و شاید همین موضوع باعث غفلت از نام رقیه (س) شده باشد و ممکن است فاطمه (س) اسم اصلی و رقیه (س) لقب باشد.

نام حضرت رقیه (س)

رقیه از «رقی» به معنی بالا رفتن و ترقی گرفته شده است. گویا این اسم لقب حضرت بوده و نام اصلی ایشان فاطمه بوده است؛ زیرا نام رقیه در شمار دختران امام حسین (ع) کمتر به چشم می‌خورد و به اذعان برخی منابع، احتمال این که ایشان همان فاطمه بنت الحسین (س) باشد، وجود دارد. در واقع، بعضی از فرزندان امام حسین (ع) دو اسم داشته اند و امکان تشابه اسمی نیز در فرزندان ایشان وجود دارد.

دو خطاب از امام حسین (ع) در کربلا در مصادر شیعی آمده است که یکی از دختران حرم خود را با نام رقیه (ع) اینگونه صدا زده است: «یا اختاه یا ام کلثوم، و انت یا زینب و انت یا رقیه و انت یا فاطمه و انت یا رباب» و در خطاب دوم آمده است: « یا ام کلثوم و یا سکینه و یا رقیه و یا عاتکه و یا زینب یا اهل بیتی علیکن منی السلام». اکثر محدثان دو دختر به نامهای سکینه و فاطمه برای امام حسین (ع) ذکر کرده‌اند اما علامه ابن شهر آشوب و محمد بن جریر طبری، سه دختر به نامهای سکینه فاطمه و زینب (ع) را برای آن حضرت برشمرده‌اند.

اسارت حضرت رقیه (س)

حضرت رقیه در واقعه عاشورا حدود سه یا چهار سال سن داشت که بعد از شهادت امام حسین(ع) و یارانش در عصر عاشورا به همراه دیگر زنان بنی‌هاشم توسط سپاه یزید به اسیری رفت. ایشان همراه با کاروان اسرا، ابتدا به کوفه برده شدند و پس از آن به سمت شام حرکت نمودند و معروف است که ایشان همراه با دیگر اسرا، اسارت را در خرابه های شام سپری می‌کردند.

شهادت حضرت رقیه (س)

شهادت حضرت رقیه (س) در منابع اینگونه شرح داده شده است:

عصر روز سه شنبه در خرابه در کنار حضرت زینب (س) نشسته بود. جمعی از کودکان شامی را دید که در رفت و آمد هستند. پرسید: «عمه جان! اینان کجا می روند؟»

حضرت زینب(س)فرمود: «عزیزم این ها به خانه هایشان می روند.»

پرسید: «عمه! مگر ما خانه نداریم؟»

فرمودند: «چرا عزیزم، خانه ما در مدینه است»

تا نام مدینه را شنید، خاطرات زیبای همراهی با پدر در ذهن او آمد و  بلافاصله پرسید: «عمه! پدرم کجاست؟»

فرمود: «به سفر رفته.»

طفل دیگر سخن نگفت، به گوشه خرابه رفته زانوی غم بغل گرفت و با غم و اندوه به خواب رفت.

پاسی از شب گذشت. ظاهراً در عالم رؤیا پدر را دید. سراسیمه از خواب بیدار شد، مجدداً سراغ پدر را از عمه گرفت و بهانه جویی نمود، به گونه ای که با صدای ناله و گریه او تمام اهل خرابه به شیون و ناله پرداختند. خبر را به یزید رساندند، دستور داد سر بریده پدرش را برایش ببرند. رأس مطهر سید الشهدا را در میان طَبَق جای داده، وارد خرابه کردند و مقابل این دختر قرار دادند.

سرپوش طبق را کنار زد، سر مطهر سید الشهدا را دید، سر را برداشت و در آغوش کشید. بر پیشانی و لبهای پدر بوسه زد و آه و ناله اش بلند تر شد، گفت: «پدر جان چه کسی صورت شما را به خونت رنگین کرد؟ چه کسی رگهای گردنت را بریده؟ پدر جان «مَن ذَالَّذی أَیتَمَنی علی صِغَرِ سِنِّیِ» چه کسی مرا در کودکی یتیم کرد؟ پدر جان یتیم به چه کسی پناه ببرد تا بزرگ بشود؟ پدر جان کاش خاک را بالش زیر سرم قرار می دادم، ولی محاسنت را خضاب شده به خونت نمی دیدم.»

دختر خردسال حسین(ع) آن قدر شیرین زبانی کرد و با سر پدر ناله نمود تا خاموش شد. همه خیال کردند به خواب رفته. وقتی به سراغ او آمدند، از دنیا رفته بود. شبانه غساله آوردند، او را غسل دادند و در همان خرابه مدفون نمودند.

چگونگی وفات دختری منسوب به امام حسین (ع)

همچنین در منابع گزارش‌هایی از چگونگی وفات دختری منسوب به امام حسین(ع) در شام وجود دارد، که برخی از آنان به این شرح اند:

  1. نخستین منبعی که ماجرای شهادت دختر خردسالی از امام حسین را در شام مطرح کرده است. کامل بهایی نوشته عمادالدین طبری (۷۰۰ق) است. او نام دختر را ذکر نکرده است. سن او را چهار سال و وفات او را چند روز پس از دیدن سر پدر در خانه یزید گزارش کرده است.

  2. ملّا حسین واعظ کاشفی سبزواری (متوفی ۹۱۰ق) محل حادثه را کوشْک (کاخ) یزید و زمان آن را روز دیدن سر بریده ذکر کرده است.

  3. فخرالدین طُریحی (م ۱۰۸۵ ق)؛ نخستین کسی است که کودک را سه ساله و سخنانی از او خطاب به پدر گزارش کرده است.

  4. محمدحسین ارجستانی در اواخر قرن سیزدهم، نام کودک را زُبیده، سن او را سه سال، محلّ حادثه را خرابه شام گزارش کرده است. ارجستانی پیش از ذکر این حادثه، به حضور دختری از امام حسین به نام رقیه در شام یاد کرده است.

  5. شیخ محمدجواد یزدی در اوایل قرن چهاردهم محل حادثه را خرابه شام دانسته است و گفته نام او زُبَیده یا رُقَیه یا زینب یا سَکینه و یا فاطمه بوده است.

سنگ نوشته مرقد حضرت رقیه (س)

عبدالوهاب بن احمد شافعی مصری معروف به شعرانی متوفای ۹۷۳ ه.ق در کتاب المنن‌باب دهم نقل میکند: نزدیک مسجد جامع دمشق بقعه و مرقدی وجود دارد که به مرقد حضرت رقیه سلام الله علیها دختر امام حسین علیه السلام معروف است. بر روی سنگ واقع در درگاه این مرقد این چنین نوشته است: هذَا البَیتُ بُقعَه شُرِّفَت بِالِ النَّبِی صلی الله علیه و آله و بِنتُ الحُسَینِ الشَّهید علیه السلام رُقَیَّه سلام الله علیها. این خانه مکانی است که به ورود آل پیامبر علیهم السلام و دختر امام حسین علیه السلام حضرت رقیه سلام الله علیها شرافت یافته است.

غسل حضرت رقیه (س)

هنگامی که زن غساله بدن حضرت رقیه (س) را غسل می‌داد، ناگاه دست از غسل کشید و گفت: «سرپرست این اسیران کیست؟»

حضرت زینب سلام الله علیها فرمود: «چه می خواهی؟»

غساله گفت: «این دختربه چه بیماری مبتلا بوده که بدنش کبود است؟»

حضرت زینب سلام الله علیها در پاسخ فرمود: «ای زن! او بیمار نبوده است؛ این کبودی‌ها آثار تازیانه‌ها و ضربه‌های دشمنان است.

در روایت دیگر است که آن زن دست از غسل کشید و دست‌هایش را بر سرش زد و گریست.

گفتند: «چرا بر سر می زنی؟»

گفت: «مادر این دختر کجاست تا به من بگوید چرا قسمت هایی از بدن این دخترک سیاه شده است؟»

گفتند: «این سیاهی ها اثر تازیانه های دشمن است.»

لینک کوتاه مطلب:

 ارسال به دوست

نام شما:

ایمیل دوست شما:

 از سراسر وب

ارسال نظر

نظر خود را درباره این مطلب بنویسید ...

گیشه روزنامه

 

سینما، هنرمندان و ورزشکاران

چرا علی نصیریان با مسعود کیمیایی و بهرام بیضایی کار نکرد؟چرا علی نصیریان با مسعود کیمیایی و بهرام بیضایی کار نکرد؟استوریِ تند و تیز لادن طباطبایی علیه فخیم‌زادهاستوریِ تند و تیز لادن طباطبایی علیه فخیم‌زادهمهدی فخیم زاده: جشنواره فیلم فجر چراغ نفتی نیستمهدی فخیم زاده: جشنواره فیلم فجر چراغ نفتی نیستاعتراض تهیه کننده فیلم چرا گریه نمیکنی به تحریم کنندگاناعتراض تهیه کننده فیلم چرا گریه نمیکنی به تحریم کنندگانجعفر پناهی آزاد شد + عکسجعفر پناهی آزاد شد + عکسکیهان: تحریم کننده‌ها دستمزد دریافتی را پس دهندکیهان: تحریم کننده‌ها دستمزد دریافتی را پس دهندساترا: هیچ سریالی بدون مجوز حق پخش نداردساترا: هیچ سریالی بدون مجوز حق پخش نداردتاریخ پخش فصل سوم سریال خواهران و برادرانتاریخ پخش فصل سوم سریال خواهران و برادرانیک فیلم دیگر از جشنواره فیلم فجر انصراف دادیک فیلم دیگر از جشنواره فیلم فجر انصراف دادنیلوفر پارسا، برای بار دوم ازدواج کردنیلوفر پارسا، برای بار دوم ازدواج کردبهروز افخمی: دوره می‌تو گذشته و حالا وقت من بی‌ناموسم رسیده!بهروز افخمی: دوره می‌تو گذشته و حالا وقت من بی‌ناموسم رسیده!خبر تکان دهنده از حسن معجونی | از نابینایی تا تومور مغزیخبر تکان دهنده از حسن معجونی | از نابینایی تا تومور مغزیشباهت زیاد شبنم مقدمی به بازیگر جذاب فرانسویشباهت زیاد شبنم مقدمی به بازیگر جذاب فرانسویواکنش تند رضا محقق به انصراف ۷ بازیگر فیلمش از جشنواره فجرواکنش تند رضا محقق به انصراف ۷ بازیگر فیلمش از جشنواره فجرتنها جانشین مدیری و رامبد در شبکه نسیم لو رفتتنها جانشین مدیری و رامبد در شبکه نسیم لو رفتحکم ممنوع‌الخروجی برای مسعود کیمیایی؟حکم ممنوع‌الخروجی برای مسعود کیمیایی؟چرا رضا کیانیان به جشنواره فجر نمی‌رود؟چرا رضا کیانیان به جشنواره فجر نمی‌رود؟تازه‌ترین خبر از دادگاه هنگامه قاضیانی و پرونده جعفر پناهیتازه‌ترین خبر از دادگاه هنگامه قاضیانی و پرونده جعفر پناهینامه جنجالی و انصراف علی نصیریان از جشنواره فیلم فجرنامه جنجالی و انصراف علی نصیریان از جشنواره فیلم فجرجنگ آنجلینا جولی و FBI علیه ستاره هالیوودجنگ آنجلینا جولی و FBI علیه ستاره هالیوودروند صعودی دعوا بر سر سریال سقوطروند صعودی دعوا بر سر سریال سقوطعصبانیت مهران غفوریان از انتشار یک شایعه درباره اوعصبانیت مهران غفوریان از انتشار یک شایعه درباره اوهانیه توسلی از جشنواره فجر انصراف دادهانیه توسلی از جشنواره فجر انصراف دادهفت ملاقات ایرانی‌ها با «برزخ» که از یاد نمی‌رودهفت ملاقات ایرانی‌ها با «برزخ» که از یاد نمی‌رودفیلم‌های جشنواره فیلم فجر ۴۱ معرفی شدندفیلم‌های جشنواره فیلم فجر ۴۱ معرفی شدند
رضا صادقی برای کمک به مردم زلزله‌زده خوی دست به کار شدرضا صادقی برای کمک به مردم زلزله‌زده خوی دست به کار شدرابطه عاشقانه کرم بورسین و دانلا بیلیچرابطه عاشقانه کرم بورسین و دانلا بیلیچمهدی مدرس دومین خواننده‌ای که کنسرت می‌گذاردمهدی مدرس دومین خواننده‌ای که کنسرت می‌گذاردحضور همخوان زن در اولین کنسرت زانکو! + عکسحضور همخوان زن در اولین کنسرت زانکو! + عکساولین گفته های زانکو پس از اولین کنسرتاولین گفته های زانکو پس از اولین کنسرتبلیت‌های کنسرت زانکو فروش می‌رود؟بلیت‌های کنسرت زانکو فروش می‌رود؟حنانه کیا دلیل بازداشت شاهین صمدپور؟حنانه کیا دلیل بازداشت شاهین صمدپور؟شکیرا: تاریک‌ترین سال عمرم تمام شدشکیرا: تاریک‌ترین سال عمرم تمام شدشبنم تووزلو خواننده مشهور آذربایجانی در ایران + تصاویرشبنم تووزلو خواننده مشهور آذربایجانی در ایران + تصاویراعتراض حجت اشرف‌زاده به پخش اجراهای آرشیوی‌اش در شب یلدااعتراض حجت اشرف‌زاده به پخش اجراهای آرشیوی‌اش در شب یلداضرر ۴۰ میلیارد تومانی دریک رپر مشهور در فینال جام جهانیضرر ۴۰ میلیارد تومانی دریک رپر مشهور در فینال جام جهانیبازداشت امیر مقاره خواننده ماکان بند [به‌روزرسانی]بازداشت امیر مقاره خواننده ماکان بند [به‌روزرسانی]محمدعلی شیرازی خالق سلطان قلب‌ها درگذشتمحمدعلی شیرازی خالق سلطان قلب‌ها درگذشتگروه موسیقی ایوان بند منحل شدگروه موسیقی ایوان بند منحل شدحال شهرام ناظری چطور است؟ + عکسحال شهرام ناظری چطور است؟ + عکسشهرام ناظری در بخش مراقبت‌های ویژه بستری شدشهرام ناظری در بخش مراقبت‌های ویژه بستری شدحکم محاربه سامان یاسین و اطلاعات تازهحکم محاربه سامان یاسین و اطلاعات تازهموش‌ها با آهنگ لیدی گاگا ضرب می‌گیرند!موش‌ها با آهنگ لیدی گاگا ضرب می‌گیرند!اسفندیار قره‌باغی خواننده باسابقه درگذشتاسفندیار قره‌باغی خواننده باسابقه درگذشتدفاع کیهان از حمید هیراد و محمد اصفهانیدفاع کیهان از حمید هیراد و محمد اصفهانیاتهامات توماج صالحی اعلام شداتهامات توماج صالحی اعلام شدواکنش محسن چاوشی به شایعه خواندن سرود تیم ملی فوتبالواکنش محسن چاوشی به شایعه خواندن سرود تیم ملی فوتبالخواننده افتتاحیه جام جهانی ۲۰۲۲ معرفی شدخواننده افتتاحیه جام جهانی ۲۰۲۲ معرفی شدشش آهنگ برتر جام جهانیشش آهنگ برتر جام جهانیمحسن چاوشی ممنوع الفعالیت شد؟محسن چاوشی ممنوع الفعالیت شد؟
رکوردهایی که لیونل مسی در جام جهانی ۲۰۲۲ قطر ثبت کردرکوردهایی که لیونل مسی در جام جهانی ۲۰۲۲ قطر ثبت کردروزی که بروس لی و جکی چان به جان هم افتادندروزی که بروس لی و جکی چان به جان هم افتادندبا داوران زن در جام جهانی قطر آشنا شویدبا داوران زن در جام جهانی قطر آشنا شویددلیل مرگ بروس لی پس از ۵۰ سال اعلام شددلیل مرگ بروس لی پس از ۵۰ سال اعلام شدپست علی دایی رکورد لایک اینستاگرام فارسی را شکستپست علی دایی رکورد لایک اینستاگرام فارسی را شکستلیونل مسی از برنامه‌هایش برای دوران بازنشستگی می‌گویدلیونل مسی از برنامه‌هایش برای دوران بازنشستگی می‌گویددعوای کلارا چیا و جرارد پیکه: او خواستار رفتاری مشابه با شکیرا است!دعوای کلارا چیا و جرارد پیکه: او خواستار رفتاری مشابه با شکیرا است!اختلاف دیوید بکهام و همسرش ویکتوریا علنی شداختلاف دیوید بکهام و همسرش ویکتوریا علنی شدمایک تایسون: سریال مایک داستان زندگی مرا دزدیده است!مایک تایسون: سریال مایک داستان زندگی مرا دزدیده است!عادات آزاردهنده و غیرقابل تحمل دیوید بکهام و همسرش ویکتوریاعادات آزاردهنده و غیرقابل تحمل دیوید بکهام و همسرش ویکتوریامبارزان UFC برای هر مسابقه چقدر دستمزد می گیرند؟مبارزان UFC برای هر مسابقه چقدر دستمزد می گیرند؟لیونل مسی در سریال معروف بازی می‌کندلیونل مسی در سریال معروف بازی می‌کندمدل برزیلی خیانت جنسی پیکه به شکیرا را فاش کردمدل برزیلی خیانت جنسی پیکه به شکیرا را فاش کرداللهیار صیادمنش از نامزد ترکیه ای خود رونمایی کرداللهیار صیادمنش از نامزد ترکیه ای خود رونمایی کردمعروفترین جملات بروس لی چگونه می‌تواند زندگیتان را تغییر دهد؟معروفترین جملات بروس لی چگونه می‌تواند زندگیتان را تغییر دهد؟کریستیانو رونالدو از مرگ پسر تازه متولد شده اش خبر دادکریستیانو رونالدو از مرگ پسر تازه متولد شده اش خبر دادبروکلین بکهام پسر دیوید بکهام داماد شد + تصاویربروکلین بکهام پسر دیوید بکهام داماد شد + تصاویرهتل لوکس کریستیانو رونالدو در مراکش افتتاح شدهتل لوکس کریستیانو رونالدو در مراکش افتتاح شدسارا خادم الشریعه، بانوی اول شطرنج ایران در کانادا مادر شدسارا خادم الشریعه، بانوی اول شطرنج ایران در کانادا مادر شددختر بروس لی نقل قول معروف پدرش را تایید کرددختر بروس لی نقل قول معروف پدرش را تایید کردادعای جدید در خصوص پرونده تجاوز رونالدو: پلیس لاس وگاس حکم جلب صادر کرده بودادعای جدید در خصوص پرونده تجاوز رونالدو: پلیس لاس وگاس حکم جلب صادر کرده بودبازداشت دریا بویوکونجو ، قهرمان شنای ترکیه، به دلیل آرزوی مرگ برای اردوغانبازداشت دریا بویوکونجو ، قهرمان شنای ترکیه، به دلیل آرزوی مرگ برای اردوغانمبارزه سجاد غریبی و مارتین فورد کی برگزار می شود و چه قوانینی دارد؟مبارزه سجاد غریبی و مارتین فورد کی برگزار می شود و چه قوانینی دارد؟دختر علی دایی در لندن کریسمس را جشن گرفت!دختر علی دایی در لندن کریسمس را جشن گرفت!بروس لی؛ فقط ۳۲ سال برای ستاره شدن کافی بودبروس لی؛ فقط ۳۲ سال برای ستاره شدن کافی بود