ads
Monday, 29 November 2021|دوشنبه، 8 آذر، 1400|يا قاضي الحاجات|افراد آنلاین: 111 نفر

تحریف شعر ملک‌الشعرای بهار در کتاب درسی فارسی

تاریخ انتشار: پنج شنبه، 20 آبان، 1400 فرهنگ و هنر ، شعر و ترانه
+ A -

به نظر می‌رسد که جنجال بر سر تغییرات کتاب‌های درسی تمامی ندارد؛ در حالی پیش‌تر نیز از حذف شعر شاعرانی چون «نیما»، «اخوان» و «سایه»، و حذف تصویر دختران از روی جلد کتاب و عکس مقبره کوروش گرفته تا تغییر داستان نادر ابراهیمی و «قصه‌های مجید» هوشنگ مرادی کرمانی و حذف نام مولانا پای کتاب‌های درسی را به عرصه جنجال کشاندند، که حالا باز هم دست یکی دیگر از تغییرات کتاب درسی رو شده است.

خبرنامه گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی فرهنگستان زبان و ادب فارسی که اساسا به ارائه اخبار درباره آموزش زبان فارسی می‌پردازد، به تازگی مطلبی را در خصوص قصیده «دماوندیه» ملک‌الشعرا بهار مبنی بر تحریف این قصیده، با جای‌گذاری واژه «وی» به جای «ری» منتشر کرده که این امر موجب شد تا برای آگاهی از جزئیات بیشتر به سراغ گفت‌وگو با مریم دانشگر، سرپرست گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی فرهنگستان برویم. 

او در این‌باره به ایسنا می‌گوید: «مطلب منتشرشده در صفحه گروه برگرفته از مقاله‌ کوتاهی‌ است که در تازه‌ترین شماره خبرنامه داشته‌ایم. این مقاله را دو نفر از مدرسان زبان و ادبیات فارسی نوشته بودند و چون مربوط به موضوع کتاب‌های درسی بود، برای ما فرستادند و ما آن را چاپ کردیم.»

مریم دانشگر همچنین با بیان این‌که مولفان کتاب‌های درسی در ارائه آثار دقت کافی ندارند، بیان می‌کند: «حدود ۳۰ سال است که این قصیده در کتاب‌های درسی به همین شکل آمده؛ یعنی اتفاق جدیدی نیست.»

سرپرست گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی فرهنگستان زبان و ادب فارسی در ادامه درخصوص توضیح مولفان کتاب‌های درسی با اشاره به «تصحیف رخ‌داده در قصیده بهار» توضیح می‌دهد: «آن‌ها گفتند که در نسخه‌ای قصیده را به این شکل دیده‌اند اما من تا کنون این نسخه را پیدا نکرده‌ام. شاید هم چنین نسخه‌ای وجود داشته باشد اما ما تا به حال آن را پیدا نکرده‌ایم و باید با دقت بیشتری به دنبال آن گشت. اما آن‌چه مسلم است، این است که اصل کلمه همین «ری» است؛ چرا که ملک‌الشعرا بهار با آن یک بحث سیاسی دوران خود را مطرح می‌کند و این مسئله خیلی مهم و ارزشمند است.»

دانشگر می‌افزاید: «وقتی این قصیده وارد کتاب درسی شده، علاوه بر این‌که محتوای ادبی آن اهمیت دارد و ارزشمند است، زیبایی خاص و جنبه میهنی نیز دارد. بنابراین کار شاعر از این جهت که یک بحث تاریخی را به این قصیده وارد کرده، ارزشمند است. از این‌رو، این قصیده از وجوه مختلف قابل بررسی است. اما تغییر کلمه «ری» باعث شده تا وجه تاریخی شعر تاریک شود و دیده نشود که در حقیقت شاید بشود گفت این کار اجحافی نسبت به این قصیده ارزشمند است. این قصیده حتما باید به طور کامل در کتاب درسی می‌آمد و معلمان به واقعه تاریخی مربوط به آن اشاره می‌کردند. البته بعضی از معلمانی که با ما در ارتباط هستند، می‌گویند که تغییر این کلمه را در کلاس توضیح می‌دهند. اما این قصیده یا باید به صورت کامل یا حداقل به همراه توضیحی به کتاب درسی می‌آمد.»

حال با توجه به آن‌چه تا این‌جا گفته شد به بیتی از کتاب فارسی ۳ (پایه دوازدهم دوره دوم متوسطه) صفحه ۳۴ نگاهی می‌اندازیم. در شعر معروف دماوندیه ملک‌الشعرا بهار آمده است: 

ای مشت زمین بر آسمان شو 

بر وی بنواز ضربتی چند 

هر فرد آشنا با شعر - البته به جز عموم نسل جوان - می‌داند که این «وی» نیست و «ری» است لکن علت‌جویی این تحریف را به خواننده محترم وامی‌گذاریم و به تشریح پیامدهای این تبدیل و دگرگونی می‌پردازیم. 

می‌گویند چرا ایرانیان حافظه تاریخی ندارند. ما فکر نمی‌کنیم با توجه به طریقی که پیش گرفته‌ایم این معضل، امری مستبعد باشد. شما خود را به جای معلمی بگذارید که قصیده غرای دماوندیه را در کلاس می‌خواند و به بیت مذکور می‌رسد، سوای آن‌که بیت از اوج شیوایی به حضیض ابتذال تصویر کشانیده شده چیز دیگری عاید مستمعان نمی‌شود. حال بیایید و این بیت را دوباره بخوانید (بهار، ۱۳۹۱، ص ۲۸۷): 

ای مشت زمین بر آسمان شو 

بر ری بنواز ضربتی چند  

چرا شاعر گفته است: ری! مگر شاعر با ری خصومتی داشته است؟ 

و این خود مهم‌ترین پل ارتباطی است که ذهن دانش‌آموز را با وقایع صدسال گذشته مملکتش مرتبط می‌سازد و البته که شعر در کمال خود باقی می‌ماند. 

در دیوان اشعار ملک‌الشعرا بهار (همان، ص ۲۸۶) یادداشتی از خود شاعر درباب دماوندیه دوم (ای دیو سپید پای در بند/...) ضبط شده است که نقل آن خالی از فایده نیست: 

در سال ۱۳۰۱ شمسی گفته شد، در این سال به تحریک بیگانگان هرج‌ومرج قلمی و اجتماعی و هتاکی‌ها در مطبوعات و آزار وطن‌خواهان و سستی کار دولت مرکزی بروز کرده بود - این قصیده در زیر تاثیر آن معانی در تهران گفته شد و پایتخت هدف شاعر قرار گرفته است. 

شاعر خود فرموده است که هدف، پایتخت است. او در دیوان اشعارش جای‌جای با ری (تهران) سر کین دارد. هجوها و طعن‌های ملک‌الشعرا بهار دراین‌باره فراوان است که با مطالعه دیوان شاعر می‌توان آشکارا دیدگاه او را نسبت به پایتخت دریافت.

علاوه‌ بر پیامدهای ناگوار مذکور که پیرامون شناخت عقاید شاعر و قطع پیوند تاریخی دانش‌آموزان با کشورشان بود، با این تحریف، اجحافی نیز در حق شعر و هنر شعری ملک‌الشعرای ایران شده است. ابیات قبل از بیت موردبحث را دوباره بخوانیم (همان، ص ۲۸۷): 

چون گشت زمین ز جور گردون/ سرد و سیه و خموش و آوند، 

بنواخت ز خشم بر فلک مشت/ آن مشت تویی تو ای دماوند 

تو مشت درشت روزگاری/ از گردش قرن‌ها پس‌افکند 

شاعر می‌گوید هنگامی که زمین به علت جور و ستمی که گردون بر او روا داشته به خشم می‌آید، به او - یعنی گردون - مشتی می‌کوبد و آن مشت در واقع کوه دماوند است (حسن تعلیل). بعد می‌گوید: 

ای مشت زمین بر آسمان شو 

بر ری بنواز ضربتی چند 

یعنی ای مشت زمین (ای دماوند)، ای مشتی که پیش از این براثر جور گردون بر آن (گردون) کوبیده شده‌ای، اکنون بر سر ری فرود آی. حال اگر به‌جای واژه ری، وی را بگذاریم محور عمودی خیال قصیده دچار مشکل می‌شود. یک‌بار این مشت به سمت گردون روانه شده است و لزومی ندارد شاعر از دماوند بخواهد دوباره ضربتی چند بر گردون بنوازد.

لینک کوتاه مطلب:

 ارسال به دوست

نام شما:

ایمیل دوست شما:

 از سراسر وب

ارسال نظر

نظر خود را درباره این مطلب بنویسید ...

گیشه روزنامه

سینما، هنرمندان و ورزشکاران

سریال عازم جهنم یک روزه رکورد بازی مرکب را شکست!سریال عازم جهنم یک روزه رکورد بازی مرکب را شکست!واکنش الناز شاکردوست به بی آبی در اصفهانواکنش الناز شاکردوست به بی آبی در اصفهانجوان اول عاشق سینمای ایران را بشناسیدجوان اول عاشق سینمای ایران را بشناسیدآنچه رامین پرچمی را آزار می دهدآنچه رامین پرچمی را آزار می دهداین ۵۰۰ میلیارد تومان از کجا به سینمای ایران آمد؟این ۵۰۰ میلیارد تومان از کجا به سینمای ایران آمد؟آقای مهران مدیری شما چرا انتخاب کردید؟آقای مهران مدیری شما چرا انتخاب کردید؟روزی که سروش صحت نمک گیرمان کردروزی که سروش صحت نمک گیرمان کردحادثه رانندگی برای جواد عزتی در رودبارحادثه رانندگی برای جواد عزتی در رودبارزبان لیندا کیانی بند آمد!زبان لیندا کیانی بند آمد!مهناز افشار با صورت کبود + عکسمهناز افشار با صورت کبود + عکسگشت ارشاد با ریحانه پارسا ۷ میلیارد فروختگشت ارشاد با ریحانه پارسا ۷ میلیارد فروختحال کردن به روایت سروش صحتحال کردن به روایت سروش صحتداریوش فرضیایی: ما نمی رقصیمداریوش فرضیایی: ما نمی رقصیمرابطه جنجالی جانی دپ و امبر هرد مستند می‌شودرابطه جنجالی جانی دپ و امبر هرد مستند می‌شودحسادت بهروز افخمی به اصغر فرهادی؟حسادت بهروز افخمی به اصغر فرهادی؟جایزه چپق طلایی برای مهران مدیریجایزه چپق طلایی برای مهران مدیریداریوش اسدزاده: با ۱۰۰ تومان می شد یک محله را خرید!داریوش اسدزاده: با ۱۰۰ تومان می شد یک محله را خرید!گوهر خیراندیش: دیگر غلط بکنم برقصم!گوهر خیراندیش: دیگر غلط بکنم برقصم!ترافیک سلبریتی ها و بازیگران در جشن حافظترافیک سلبریتی ها و بازیگران در جشن حافظشهرام قائدی به من گفت حسین گفتند تو قتل عمد کردی!شهرام قائدی به من گفت حسین گفتند تو قتل عمد کردی!ریحانه پارسا و گشت ارشاد انبار باروت و رفتار عاقلانه ارشادریحانه پارسا و گشت ارشاد انبار باروت و رفتار عاقلانه ارشاداسماعیل سلطانیان: دستم را جلوی کسی دراز نمی کنماسماعیل سلطانیان: دستم را جلوی کسی دراز نمی کنمجزییات نون خ ۴ به روایت بازیگر نقش سلمانجزییات نون خ ۴ به روایت بازیگر نقش سلمانحمله به اصغر فرهادی شما را قهرمان نمی کندحمله به اصغر فرهادی شما را قهرمان نمی کندواکنش مهناز افشار به تبرئه شدن همسر سابقش + عکسواکنش مهناز افشار به تبرئه شدن همسر سابقش + عکس
حمید صفت و تازه ترین خبر از پرونده قتل ناپدریحمید صفت و تازه ترین خبر از پرونده قتل ناپدریانصراف همایون شجریان از فیلم سینمایی «مست عشق»انصراف همایون شجریان از فیلم سینمایی «مست عشق»ازدحام طرفداران مسیح و آرش در سینما کوروش حادثه آفریدازدحام طرفداران مسیح و آرش در سینما کوروش حادثه آفریداتهام پاموک: توهین به مصطفی کمال آتاتورک و تمسخر پرچم ترکیهاتهام پاموک: توهین به مصطفی کمال آتاتورک و تمسخر پرچم ترکیهبلیت کنسرت باید ۸۰۰ هزار تومان باشد اما بین ۱۰۰ تا ۴۰۰ هزار نگه می داریم!بلیت کنسرت باید ۸۰۰ هزار تومان باشد اما بین ۱۰۰ تا ۴۰۰ هزار نگه می داریم!در نبود کنسرت، خواننده ها برای سریال ها خواندنددر نبود کنسرت، خواننده ها برای سریال ها خواندندجایزه بزرگ مسابقه بین‌المللی بلژیک برای دومین بار به حمید صوفی رسیدجایزه بزرگ مسابقه بین‌المللی بلژیک برای دومین بار به حمید صوفی رسیدرهایی بریتنی اسپیرز از ۱۳ سال سوءاستفادهرهایی بریتنی اسپیرز از ۱۳ سال سوءاستفادهمرگ دلخراش ماریلیا مندونکا خواننده مشهور برزیلی + عکسمرگ دلخراش ماریلیا مندونکا خواننده مشهور برزیلی + عکسآرشیو ملی هنر ایران در شیراز راه اندازی شدآرشیو ملی هنر ایران در شیراز راه اندازی شداز ارسلان کامکار تا مجید انتظامی مجوز گرفتنداز ارسلان کامکار تا مجید انتظامی مجوز گرفتنداحمد آزاد خواننده سرشناس قدیمی درگذشتاحمد آزاد خواننده سرشناس قدیمی درگذشتخانه پرویز مشکاتیان در آتش سوخت!خانه پرویز مشکاتیان در آتش سوخت!سالار عقیلی: ما اولین قربانیان کرونا بودیمسالار عقیلی: ما اولین قربانیان کرونا بودیمایران درودی درگذشتایران درودی درگذشتغلام‌سخی رسولی: طالبان پایم را با آبجوش سوزاند!غلام‌سخی رسولی: طالبان پایم را با آبجوش سوزاند!تتلو و تتلیتی‌ها و داستان یک میلیون دلاریتتلو و تتلیتی‌ها و داستان یک میلیون دلاریحسن ریوندی: من هم افسرده می‌شوم!حسن ریوندی: من هم افسرده می‌شوم!پروین بهمنی خالق لالایی‌های مادرانه درگذشتپروین بهمنی خالق لالایی‌های مادرانه درگذشتکانیه وست رسماً نام خود را به «یه» تغییر دادکانیه وست رسماً نام خود را به «یه» تغییر دادسهراب سپهری رکورددار تعویض سنگ قبر در جهان!سهراب سپهری رکورددار تعویض سنگ قبر در جهان!علی پهلوان دلایل مهاجرتش را فاش کردعلی پهلوان دلایل مهاجرتش را فاش کردمحبوب‌ترین خواننده زن در بریتانیا معرفی شدمحبوب‌ترین خواننده زن در بریتانیا معرفی شدادل ملکه اسپاتیفای شد | رکورد جدید خانم ستارهادل ملکه اسپاتیفای شد | رکورد جدید خانم ستارهادل درباره طلاقش آهنگ خواندادل درباره طلاقش آهنگ خواند
بروس لی؛ فقط ۳۲ سال برای ستاره شدن کافی بودبروس لی؛ فقط ۳۲ سال برای ستاره شدن کافی بودشکایت شطرنج باز معروف از سریال "گامبی وزیر"شکایت شطرنج باز معروف از سریال "گامبی وزیر"استعداد ستاره تیم ملی در نوازندگی سنتوراستعداد ستاره تیم ملی در نوازندگی سنتوربرگزاری مزایده توسط پله برای مبارزه با کرونا در برزیلبرگزاری مزایده توسط پله برای مبارزه با کرونا در برزیلعلت کاهش وزن شدید حسین رضازاده از زبان خودشعلت کاهش وزن شدید حسین رضازاده از زبان خودشقبض عجیب برق برای علی کریمی؛ ۴/۵ میلیون تومان برای یک ماه! [به‌روزرسانی]قبض عجیب برق برای علی کریمی؛ ۴/۵ میلیون تومان برای یک ماه! [به‌روزرسانی]داستان سرخیو راموس؛ گلزن ترین و خشن ترین مدافع فوتبال جهانداستان سرخیو راموس؛ گلزن ترین و خشن ترین مدافع فوتبال جهان۲۵ هزار امضاء برای شفاف‌سازی علت مرگ علی انصاریان۲۵ هزار امضاء برای شفاف‌سازی علت مرگ علی انصاریانماجرای جواد کاظمیان و مونیکا بلوچی؛ عشقی که هرگز کمرنگ نشدماجرای جواد کاظمیان و مونیکا بلوچی؛ عشقی که هرگز کمرنگ نشدادعای آسیه اسدزاده در رابطه با نامزدی با علی انصاریان + تکذیبیهادعای آسیه اسدزاده در رابطه با نامزدی با علی انصاریان + تکذیبیهآیا نامزدی آرون رودجرز و شیلین وودلی حقیقت دارد؟آیا نامزدی آرون رودجرز و شیلین وودلی حقیقت دارد؟رونالدو و مسی بازیگر می‌شوندرونالدو و مسی بازیگر می‌شوندمبارزه علی انصاریان با کرونای جهش یافته/ وضعیت نگران‌کننده استمبارزه علی انصاریان با کرونای جهش یافته/ وضعیت نگران‌کننده استادعای سحر زکریا درباره خرید داروهای میناوند از دبی توسط علی کریمی و واکنش آقای جادوگرادعای سحر زکریا درباره خرید داروهای میناوند از دبی توسط علی کریمی و واکنش آقای جادوگررافائل لیائو بازیکن میلان خواننده شد + عکسرافائل لیائو بازیکن میلان خواننده شد + عکسبا ۵ نامزد نهایی ریاست فدراسیون فوتبال آشنا شویمبا ۵ نامزد نهایی ریاست فدراسیون فوتبال آشنا شویمرونالدو بستنی فروش می‌شودرونالدو بستنی فروش می‌شودازدواج مجدد مهرداد میناوند ستاره سابق فوتبال ایرانازدواج مجدد مهرداد میناوند ستاره سابق فوتبال ایرانحمله تند شجاع خلیل‌زاده به کامبیز دیربازحمله تند شجاع خلیل‌زاده به کامبیز دیربازجان سینا با شهرزاد شریعت زاده مهندس ایرانی ازدواج کردجان سینا با شهرزاد شریعت زاده مهندس ایرانی ازدواج کرداظهارات کیمیا علیزاده درباره مهاجرتش: شوهرم فریبم داد!اظهارات کیمیا علیزاده درباره مهاجرتش: شوهرم فریبم داد!کسب و کار جدید دیوید بکهام بدنبال ابتلا به کروناکسب و کار جدید دیوید بکهام بدنبال ابتلا به کرونافیلم زندگی زلاتان ابراهیمووچ در راه استفیلم زندگی زلاتان ابراهیمووچ در راه استمستند زندگی دیوید بکهام ساخته می‌شودمستند زندگی دیوید بکهام ساخته می‌شودرابطه دوباره کلوئی کارداشیان و تریستان تامپسون!رابطه دوباره کلوئی کارداشیان و تریستان تامپسون!