ads
Sunday, 28 November 2021|يکشنبه، 7 آذر، 1400|يا ذاالجلال و الاکرام|افراد آنلاین: 111 نفر

داریوش اسدزاده: با ۱۰۰ تومان می شد یک محله را خرید!

تاریخ انتشار: دوشنبه، 1 آذر، 1400 سینما، هنرمندان و ورزشکاران ، سینمای ایران
+ A -

گفت‌وگو با قدیمی‌ترین بازیگر تئاتر ایران همیشه برای ما نسل امروزی‌ها پر از ناشنیده‌ها درباره تاریخچه تهران قدیم بود. شاید به همین دلیل، نشستن پای صحبت‌های کسی که روزگار طلایی لاله‌زار را به چشم دیده بود و شاهد زنده همه اتفاقات تاریخ معاصر پایتخت به‌شمار می‌رفت، نوعی مکاشفه به‌حساب می‌آمد. داریوش اسدزاده خاطرات بسیاری درباره تهران در چند دهه گذشته داشت و کتاب‌های «تماشاخانه تهران»، «سیری در تاریخ تئاتر ایران» و «برگ‌های خواندنی» را بر پایه همین اندوخته‌های ذهنی‌اش نوشت. آخرین بار در واپسین ماه‌های عمر داریوش اسدزاده بود که به خانه قدیمی‌اش در محله اختیاریه تهران رفتیم و پای خاطرات درباره روزگار تهران قدیم نشستیم که آخرین گفت‌وگوی مطبوعاتی این هنرمند شد و فرصت انتشار نیافت. یکم آذرماه مصادف است با زادروز داریوش اسدزاده و به همین مناسبت خواندن این گفت‌وگوی منتشرنشده خالی از لطف نخواهد بود.

**تهران‌شناس‌ها تهران را به اشکال مختلف برای مردم تصویر کرده‌اند. مثل جعفر شهری که در کتاب «طهران قدیم» مردم را با فرهنگ پایتخت‌نشینی در سال‌های دور آشنا کرد. شما به‌عنوان قدیمی‌ترین بازیگر تئاتر ایران که بیش از 90سال در تهران زیسته‌اید، روزگار قدیمی این شهر را چگونه تصویر می‌کنید؟

اگر بخواهیم درباره تهران قدیم حرف بزنیم باید به سال 1200شمسی که آقا محمدخان قاجار تهران را به‌عنوان پایتخت معرفی کرد برگردیم. در آن سال‌ها جمعیت تهران 150هزار نفر بیشتر نبود. مرور تغییرات تهران خیلی جالب است و مثل پرده سینما می‌ماند. وقتی تهران پایتخت شد وسعت قابل اعتنایی نداشت. محدوده تهران شامل ارگ، بازار، چاله‌میدان، چال حصار و سنگلج بود. وقتی ناصرالدین‌شاه روی تخت پادشاهی می‌نشیند، به مستوفی‌الممالک، صدراعظم دستور می‌دهد یک محدوده جغرافیایی برای تهران ترسیم کند. در آن زمان به کمک یک مهندس فرانسوی به نام بهلر محدوده تهران را مشخص می‌کنند و دور شهر را خندق می‌کشند. تهران زمان ما 12دروازه داشت که مأموران دولتی مقابل دروازه‌ها می‌ایستادند و از کسانی که صیفی‌جات و سبزیجات می‌کاشتند و قصد عبور داشتند عوارض می‌گرفتند. در آن سال‌ها اصلاً ماشینی وجود نداشت و مردم با گاری و واگن اسبی و ماشین دودی به مقصد می‌رسیدند. تهران، آرام‌آرام به تکامل رسید. در سال1318 که من 16سالم بود کمتر کسی ماشین داشت. به همین دلیل مثلاً از شمیران تا توپخانه را می‌شد طی 15دقیقه طی کرد؛ برخلاف این روزها که ترافیک تهران سرسام‌آور شده است.

**با این حساب در آن دوره، خیابان‌های تهران به‌شدت خلوت بود، نه؟

همینطور است. من بچه خیابان ری هستم. مدرسه ما در انتهای خیابان ری بود و هر روز این مسیر خاکی را پای پیاده گز می‌کردم. خیابان‌ها به شکل امروزی سنگفرش یا آسفالت نبود. فقط از خیابان سپه تا مجلس را سنگفرش کرده بودند تا وقتی رضاشاه می‌خواهد با اسب به مجلس برود، سُر نخورد. گاهی اوقات روی سنگفرش خیابان سپه شن می‌ریختند تا اسب‌های رضاشاه زمین نخورند. تهران در آن سال‌ها سه خیابان اصلی داشت؛ خیابان‌های ری، شاپور و امیریه. خیابانی هم بود به نام خیابان لختی که پاتوق افراد ولگرد بود و شب‌ها مردم را به‌اصطلاح لخت می‌کردند. نام این مکان الان به خیابان سعدی تغییر پیدا کرده است. خیابان لاله‌زار هم که مرکز فرهنگ و ادب و هنر مملکت بود و اهالی شهرهای مختلف برای تماشای لاله‌زار به تهران می‌آمدند.

**در دوران جوانی شما، خیابان لاله‌زار به‌عنوان پایتخت فرهنگ و هنر شناخته می‌شد. وقتی برای اجرای تئاتر به لاله‌زار می‌رفتید تنوع قومیتی‌ای که این روزها در پایتخت موج می‌زند در این خیابان مشاهده می‌شد؟

هر شهری با بناهای تاریخی‌اش شناخته می‌شد، اما تهران فقط لاله‌زار را داشت و مردم از شهرهای مختلف صرفاً برای گردش و خرید به خیابان لاله‌زار می‌آمدند. لاله‌زار محل خرید و فروش کالاهای لوکس هم بود و عده‌ای هم برای تماشای مد روز به این محل می‌آمدند. معمولاً افرادی که در این خیابان تردد می‌کردند از نظر پوشش و لباس مورد توجه بودند و می‌توان گفت لاله‌زار پاتوق همه خوش‌تیپ‌های تهران و جوانان فرنگ‌رفته بود. من در آن سال‌ها ماشین نداشتم و پیاده از خیابان ری به سالن تئاتر خیابان لاله‌زار می‌رفتم و شب هم پای پیاده به خانه برمی‌گشتم.

**یادتان هست که ماشین از چه سالی وارد خیابان‌های تهران شد؟

از سال 1308 سروکله ماشین‌های سواری در تهران پیدا شد. قبل از آن، رجال خیلی مهم مثل احمدشاه یک ماشین شخصی داشتند. تا سال 1318 مردم تهران با ماشین بیگانه بودند. قیمت ماشین هم به‌قدری گران بود که جز امرا و درباریان کسی توان خرید آن را نداشت. بیشتر مردم با دوچرخه و گاری و درشکه جابه‌جا می‌شدند و با ماشین‌های باری سیمی به مسافرت می‌رفتند. یادم هست در سال1306 که پدرم می‌خواست مرا از کرمانشاه به تهران بیاورد، یک ماشین باری سوار شدیم که دورتادورش سیم بود. پهلوی این ماشین‌ها را سیم کشیده بودند تا مردم بیرون نیفتند!

**با این حساب گران بودن ماشین برای تهران یک توفیق اجباری بود؟

وقتی مردم با یک قران یا 10شاهی می‌توانستند به مقصد برسند، لزومی نداشت هزینه هنگفتی برای خرید ماشین صرف کنند. یادم هست با 10شاهی می‌توانستیم از خیابان ری به توپخانه برویم. بعدها کرایه این مسیر یک ریال شد. آن موقع امکانات برای نگهداری ماشین مهیا نبود و راننده خیلی کم بود. وقتی ماشین وارد تهران شد بیشتر راننده‌ها از اقلیت بودند و مثل الان اینقدر مکانیک و تعمیرکار اتومبیل هم نداشتیم. در آن سال‌ها معمولاً شوفرها خودشان مکانیکی بلد بودند و در مسائل فنی ماشین سررشته داشتند. به هر حال در آن سال‌ها ماشین برای مردم پدیده غریبی بود. یادم هست در دوران بچگی دور ماشین جمع می‌شدیم و به آن می‌گفتیم اتول. برایمان جالب بود که بدانیم اتول چگونه روشن می‌شود و چرخ‌هایش چطور به گردش در می‌آید. بچه که بودیم در کوچه پسکوچه‌های خیابان ری بازی «هسته هلو» می‌کردیم. چند هسته می‌گذاشتیم وسط کوچه و با پوست هندوانه به آنها می‌زدیم. بچه‌های نسل الان از طریق اینترنت با آن سوی دنیا ارتباط برقرار می‌کنند و به بازی‌های کامپیوتری دل بسته‌اند. تهران هم به همین اندازه پیشرفت کرده و مدرن شده است. زمستان‌ها وقتی مدرسه می‌رفتیم، پشت پاهایم تا زانو پر از گل می‌شد، چون خیابان‌ها خاکی بود و وقتی باران می‌آمد تبدیل به گل می‌شد. لحظه‌ای که به مدرسه می‌رسیدیم معلم می‌گفت اول لباس‌تان را تمیز کنید بعد وارد کلاس شوید.

**در چنین وضعیتی مسیرهای طولانی را با چه وسیله‌ای طی می‌کردید؟

در بیشتر موارد با پای پیاده. وقتی به دبیرستان رفتم خانه ما در همان خیابان ری بود. از خانه پیاده راه می‌افتادم و تا خیابان ژاله می‌رفتم تا به دبیرستان برسم و همین مسیر را پای پیاده برمی‌گشتم. بعدها به دانشسرای مقدماتی که در دروازه دولت بود راه پیدا کردم. در آن سال‌ها دورتادور دروازه دولت را خندق کشیده بودند اما در دوره رضاشاه پر شد و سروشکل گرفت. با 10شاهی که پدرم به‌عنوان پول‌توجیبی می‌داد، صنار، صنار کرده و صنار عسل می‌خریدم، می‌شد 30صنار. بعد زیر دروازه دولت بساط را پهن می‌کردیم و پس از صرف ناهار دوباره به دانشسرا برمی‌گشتیم. تمام این سختی‌ها را می‌کشیدیم چون اصلاً وسیله‌ای نبود که به خانه برویم و برگردیم.

**عجیب است که زندگی مردم تهران تا 80سال قبل این‌قدر ساده و بی‌تکلف و البته سخت و مشقت‌بار بوده است...

همینطور است. در دوران ما همه خانه‌ها یک طبقه بودند و 500متر و حتی 3هزار متر مساحت داشتند. آن موقع عمارت شمس‌العماره بزرگ‌ترین ساختمان تهران بود که سه‌طبقه داشت. یک قهوه‌خانه هم در خیابان چراغ برق قدیم بود که به ساختمان عرش معروف شده بود. به این دلیل نام این ساختمان را عرش گذاشته بودند که 2طبقه داشت. وقتی آپارتمان‌سازی در تهران شروع شد مردم با فرهنگ آپارتمان‌نشینی بیگانه بودند و باید آن را یاد می‌گرفتند.

**نسل شما انتظار داشت تهران را تا این حد مدرن و البته شلوغ و پرازدحام ببیند؟

شخصا به هیچ عنوان توقع نداشتم تهران تا این حد تغییر کند. طی 80سال اخیر یک خانه‌تکانی اساسی در تهران انجام شده و همه‌‌چیز روال معکوس پیدا کرده است. الان در همان خیابان‌های خلوت قدیم، ترافیک و عبور و مرور بیش‌ازحد موج می‌زند. حتی بسیاری از سنت‌ها کم‌رنگ یا فراموش شده‌اند. تهران دیگر شهر 80سال پیش نیست. مثلاً شمیران یک منطقه ییلاقی بود و مردم با اسب به این محل می‌رفتند اما حالا جزو تهران محسوب می‌شود. در دوران ما برای مسافرت به شمیران، کرج و گلندوئک می‌رفتیم اما حالا با کمک مترو کمتر از یک ساعت مردم می‌توانند خودشان را به اطراف تهران برسانند. در سال1320 و همزمان با شروع جنگ جهانی دوم و حمله متفقین به تهران، انگلیسی‌ها، روس‌ها و آمریکایی‌ها وارد تهران شدند و برای خودشان پایگاه نظامی درست کردند. شلوغی‌های تهران از همان موقع شروع شد. قبل از این ماجراها تهران شهر خلوتی بود. آن‌موقع هزینه تهران‌گردی به تومان نمی‌رسید. در همان سال1320 کوچه 100تومانی بازار تهران معروف بود. پولدارهای تهران ساکن این کوچه بودند و کسی که 100تومان پول داشت، مثل میلیاردرهای امروزی زندگی می‌کرد. با 100تومان می‌شد یک محله را خرید.

لینک کوتاه مطلب:

 ارسال به دوست

نام شما:

ایمیل دوست شما:

 از سراسر وب

ارسال نظر

نظر خود را درباره این مطلب بنویسید ...

گیشه روزنامه

سینما، هنرمندان و ورزشکاران

سریال عازم جهنم یک روزه رکورد بازی مرکب را شکست!سریال عازم جهنم یک روزه رکورد بازی مرکب را شکست!واکنش الناز شاکردوست به بی آبی در اصفهانواکنش الناز شاکردوست به بی آبی در اصفهانجوان اول عاشق سینمای ایران را بشناسیدجوان اول عاشق سینمای ایران را بشناسیدآنچه رامین پرچمی را آزار می دهدآنچه رامین پرچمی را آزار می دهداین ۵۰۰ میلیارد تومان از کجا به سینمای ایران آمد؟این ۵۰۰ میلیارد تومان از کجا به سینمای ایران آمد؟آقای مهران مدیری شما چرا انتخاب کردید؟آقای مهران مدیری شما چرا انتخاب کردید؟روزی که سروش صحت نمک گیرمان کردروزی که سروش صحت نمک گیرمان کردحادثه رانندگی برای جواد عزتی در رودبارحادثه رانندگی برای جواد عزتی در رودبارزبان لیندا کیانی بند آمد!زبان لیندا کیانی بند آمد!مهناز افشار با صورت کبود + عکسمهناز افشار با صورت کبود + عکسگشت ارشاد با ریحانه پارسا ۷ میلیارد فروختگشت ارشاد با ریحانه پارسا ۷ میلیارد فروختحال کردن به روایت سروش صحتحال کردن به روایت سروش صحتداریوش فرضیایی: ما نمی رقصیمداریوش فرضیایی: ما نمی رقصیمرابطه جنجالی جانی دپ و امبر هرد مستند می‌شودرابطه جنجالی جانی دپ و امبر هرد مستند می‌شودحسادت بهروز افخمی به اصغر فرهادی؟حسادت بهروز افخمی به اصغر فرهادی؟جایزه چپق طلایی برای مهران مدیریجایزه چپق طلایی برای مهران مدیریداریوش اسدزاده: با ۱۰۰ تومان می شد یک محله را خرید!داریوش اسدزاده: با ۱۰۰ تومان می شد یک محله را خرید!گوهر خیراندیش: دیگر غلط بکنم برقصم!گوهر خیراندیش: دیگر غلط بکنم برقصم!ترافیک سلبریتی ها و بازیگران در جشن حافظترافیک سلبریتی ها و بازیگران در جشن حافظشهرام قائدی به من گفت حسین گفتند تو قتل عمد کردی!شهرام قائدی به من گفت حسین گفتند تو قتل عمد کردی!ریحانه پارسا و گشت ارشاد انبار باروت و رفتار عاقلانه ارشادریحانه پارسا و گشت ارشاد انبار باروت و رفتار عاقلانه ارشاداسماعیل سلطانیان: دستم را جلوی کسی دراز نمی کنماسماعیل سلطانیان: دستم را جلوی کسی دراز نمی کنمجزییات نون خ ۴ به روایت بازیگر نقش سلمانجزییات نون خ ۴ به روایت بازیگر نقش سلمانحمله به اصغر فرهادی شما را قهرمان نمی کندحمله به اصغر فرهادی شما را قهرمان نمی کندواکنش مهناز افشار به تبرئه شدن همسر سابقش + عکسواکنش مهناز افشار به تبرئه شدن همسر سابقش + عکس
حمید صفت و تازه ترین خبر از پرونده قتل ناپدریحمید صفت و تازه ترین خبر از پرونده قتل ناپدریانصراف همایون شجریان از فیلم سینمایی «مست عشق»انصراف همایون شجریان از فیلم سینمایی «مست عشق»ازدحام طرفداران مسیح و آرش در سینما کوروش حادثه آفریدازدحام طرفداران مسیح و آرش در سینما کوروش حادثه آفریداتهام پاموک: توهین به مصطفی کمال آتاتورک و تمسخر پرچم ترکیهاتهام پاموک: توهین به مصطفی کمال آتاتورک و تمسخر پرچم ترکیهبلیت کنسرت باید ۸۰۰ هزار تومان باشد اما بین ۱۰۰ تا ۴۰۰ هزار نگه می داریم!بلیت کنسرت باید ۸۰۰ هزار تومان باشد اما بین ۱۰۰ تا ۴۰۰ هزار نگه می داریم!در نبود کنسرت، خواننده ها برای سریال ها خواندنددر نبود کنسرت، خواننده ها برای سریال ها خواندندجایزه بزرگ مسابقه بین‌المللی بلژیک برای دومین بار به حمید صوفی رسیدجایزه بزرگ مسابقه بین‌المللی بلژیک برای دومین بار به حمید صوفی رسیدرهایی بریتنی اسپیرز از ۱۳ سال سوءاستفادهرهایی بریتنی اسپیرز از ۱۳ سال سوءاستفادهمرگ دلخراش ماریلیا مندونکا خواننده مشهور برزیلی + عکسمرگ دلخراش ماریلیا مندونکا خواننده مشهور برزیلی + عکسآرشیو ملی هنر ایران در شیراز راه اندازی شدآرشیو ملی هنر ایران در شیراز راه اندازی شداز ارسلان کامکار تا مجید انتظامی مجوز گرفتنداز ارسلان کامکار تا مجید انتظامی مجوز گرفتنداحمد آزاد خواننده سرشناس قدیمی درگذشتاحمد آزاد خواننده سرشناس قدیمی درگذشتخانه پرویز مشکاتیان در آتش سوخت!خانه پرویز مشکاتیان در آتش سوخت!سالار عقیلی: ما اولین قربانیان کرونا بودیمسالار عقیلی: ما اولین قربانیان کرونا بودیمایران درودی درگذشتایران درودی درگذشتغلام‌سخی رسولی: طالبان پایم را با آبجوش سوزاند!غلام‌سخی رسولی: طالبان پایم را با آبجوش سوزاند!تتلو و تتلیتی‌ها و داستان یک میلیون دلاریتتلو و تتلیتی‌ها و داستان یک میلیون دلاریحسن ریوندی: من هم افسرده می‌شوم!حسن ریوندی: من هم افسرده می‌شوم!پروین بهمنی خالق لالایی‌های مادرانه درگذشتپروین بهمنی خالق لالایی‌های مادرانه درگذشتکانیه وست رسماً نام خود را به «یه» تغییر دادکانیه وست رسماً نام خود را به «یه» تغییر دادسهراب سپهری رکورددار تعویض سنگ قبر در جهان!سهراب سپهری رکورددار تعویض سنگ قبر در جهان!علی پهلوان دلایل مهاجرتش را فاش کردعلی پهلوان دلایل مهاجرتش را فاش کردمحبوب‌ترین خواننده زن در بریتانیا معرفی شدمحبوب‌ترین خواننده زن در بریتانیا معرفی شدادل ملکه اسپاتیفای شد | رکورد جدید خانم ستارهادل ملکه اسپاتیفای شد | رکورد جدید خانم ستارهادل درباره طلاقش آهنگ خواندادل درباره طلاقش آهنگ خواند
بروس لی؛ فقط ۳۲ سال برای ستاره شدن کافی بودبروس لی؛ فقط ۳۲ سال برای ستاره شدن کافی بودشکایت شطرنج باز معروف از سریال "گامبی وزیر"شکایت شطرنج باز معروف از سریال "گامبی وزیر"استعداد ستاره تیم ملی در نوازندگی سنتوراستعداد ستاره تیم ملی در نوازندگی سنتوربرگزاری مزایده توسط پله برای مبارزه با کرونا در برزیلبرگزاری مزایده توسط پله برای مبارزه با کرونا در برزیلعلت کاهش وزن شدید حسین رضازاده از زبان خودشعلت کاهش وزن شدید حسین رضازاده از زبان خودشقبض عجیب برق برای علی کریمی؛ ۴/۵ میلیون تومان برای یک ماه! [به‌روزرسانی]قبض عجیب برق برای علی کریمی؛ ۴/۵ میلیون تومان برای یک ماه! [به‌روزرسانی]داستان سرخیو راموس؛ گلزن ترین و خشن ترین مدافع فوتبال جهانداستان سرخیو راموس؛ گلزن ترین و خشن ترین مدافع فوتبال جهان۲۵ هزار امضاء برای شفاف‌سازی علت مرگ علی انصاریان۲۵ هزار امضاء برای شفاف‌سازی علت مرگ علی انصاریانماجرای جواد کاظمیان و مونیکا بلوچی؛ عشقی که هرگز کمرنگ نشدماجرای جواد کاظمیان و مونیکا بلوچی؛ عشقی که هرگز کمرنگ نشدادعای آسیه اسدزاده در رابطه با نامزدی با علی انصاریان + تکذیبیهادعای آسیه اسدزاده در رابطه با نامزدی با علی انصاریان + تکذیبیهآیا نامزدی آرون رودجرز و شیلین وودلی حقیقت دارد؟آیا نامزدی آرون رودجرز و شیلین وودلی حقیقت دارد؟رونالدو و مسی بازیگر می‌شوندرونالدو و مسی بازیگر می‌شوندمبارزه علی انصاریان با کرونای جهش یافته/ وضعیت نگران‌کننده استمبارزه علی انصاریان با کرونای جهش یافته/ وضعیت نگران‌کننده استادعای سحر زکریا درباره خرید داروهای میناوند از دبی توسط علی کریمی و واکنش آقای جادوگرادعای سحر زکریا درباره خرید داروهای میناوند از دبی توسط علی کریمی و واکنش آقای جادوگررافائل لیائو بازیکن میلان خواننده شد + عکسرافائل لیائو بازیکن میلان خواننده شد + عکسبا ۵ نامزد نهایی ریاست فدراسیون فوتبال آشنا شویمبا ۵ نامزد نهایی ریاست فدراسیون فوتبال آشنا شویمرونالدو بستنی فروش می‌شودرونالدو بستنی فروش می‌شودازدواج مجدد مهرداد میناوند ستاره سابق فوتبال ایرانازدواج مجدد مهرداد میناوند ستاره سابق فوتبال ایرانحمله تند شجاع خلیل‌زاده به کامبیز دیربازحمله تند شجاع خلیل‌زاده به کامبیز دیربازجان سینا با شهرزاد شریعت زاده مهندس ایرانی ازدواج کردجان سینا با شهرزاد شریعت زاده مهندس ایرانی ازدواج کرداظهارات کیمیا علیزاده درباره مهاجرتش: شوهرم فریبم داد!اظهارات کیمیا علیزاده درباره مهاجرتش: شوهرم فریبم داد!کسب و کار جدید دیوید بکهام بدنبال ابتلا به کروناکسب و کار جدید دیوید بکهام بدنبال ابتلا به کرونافیلم زندگی زلاتان ابراهیمووچ در راه استفیلم زندگی زلاتان ابراهیمووچ در راه استمستند زندگی دیوید بکهام ساخته می‌شودمستند زندگی دیوید بکهام ساخته می‌شودرابطه دوباره کلوئی کارداشیان و تریستان تامپسون!رابطه دوباره کلوئی کارداشیان و تریستان تامپسون!